Big Brown Data: ontlastende informatie!

Poep als informatiebron? Jazeker! Het leverde Waterschap Aa en Maas de eerste plaats op in de Government Improvement Competition, een wedstrijd voor Brabantse ambtenaren met innovatieve ideeën.

Werk een innovatief idee voor verbetering van de samenleving verder uit en ga er actief de boer mee op: in een notendop is dat de gedachte achter de Government Improvement Competition (GIC). Dit jaar werd de wedstrijd voor de tweede keer gehouden, vertelt Edith Schellings van het organiserende comité:

‘Veel ambtenaren werken met passie voor hun organisatie en hebben vaak goede ideeën voor verbeteringen. Tegelijkertijd zorgt de drukte van het dagelijks werk ervoor dat veel ideeën ongebruikt op de plank blijven liggen.’

Daarom ging twee jaar geleden, vanuit het provincie-brede traineeprogramma, de eerste editie van de GIC van start. Het doel: enthousiaste medewerkers van Brabantse overheidsorganisaties stimuleren om vooral wél met zo’n idee aan de slag te gaan.

Pitch
De deelnemers doorlopen verschillende fases en werken zo hun idee steeds verder uit. Tijdens het slotevenement krijgen ze de kans om hun idee te pitchen voor een jury, waarin dit jaar ook BrabantKennis-directeur Joks Janssen zitting had. Het team dat gedurende het hele traject de meeste punten verzamelt, wint de wedstrijd. Uiteraard draait de GIC vooral om de originaliteit en toegevoegde waarde van het idee, schetst Edith. ‘Daarnaast kijkt de jury ook naar de praktische uitvoerbaarheid. Ook kunnen teams punten verdienen door hun idee te testen in de praktijk en door het breed te delen binnen en buiten hun organisatie.’

Spiegel
De uiteindelijke winnaar van de editie 2015/2016 was het project Big Brown Data van Waterschap Aa en Maas. Het project is gestoeld op het eeuwenoude idee van poep als ‘spiegel van de gezondheid’, vertelt Ferdinand Kiestra van het winnende team.

‘De Chinese keizer liet zijn ontlasting vroeger al onderzoeken om te zien hoe hij er qua gezondheid voorstond. Het bracht ons op het idee dat ons rioolstelstel ons veel kan vertellen over de gezondheid van onze steden.’

‘Afvalwater levert namelijk een schat aan informatie op: poep en plas bevatten allerlei stoffen die iets zeggen over de lichamelijke én geestelijke gezondheid van inwoners. Zo geeft de hoeveelheid stresshormonen in het afvalwater een indicatie van het aantal mensen dat worstelt met burnout-verschijnselen. Een toenemend aantal virussen en ziekteverwerkers kan duiden op een naderende epidemie. En de aanwezigheid van bepaalde markers zegt iets over de mate waarin bijvoorbeeld darm- en prostaatkanker voorkomen.’

Big-Brown-Data

Pilot
Ferdinand en zijn collega Heidi van den Oord liepen al langer met dit basale idee rond. Bij de uiteindelijke uitwerking ervan onder de noemer Big Brown Data fungeerde de GIC als katalysator, blikt Heidi terug. ‘De concrete deadlines die we binnen de wedstrijd kregen opgelegd, vormden een uitstekende stok achter de deur. Inmiddels zijn er ook plannen voor een eerste kleinschalige pilot.’

‘Zo zouden we bij een grote organisatie per afdeling de hoeveelheid stresshormonen in het afvalwater willen meten. Dat levert informatie over werkdruk en stressniveaus op, waar het management vervolgens iets mee kan doen.’

Volgens Heidi brengt zo’n pilot ook weer nieuwe vragen met zich mee, vooral op ethisch vlak. ‘In hoeverre mag je informatie verzamelen die zo ‘dicht’ bij de individuele werknemer komt? Ander voorbeeld: als uit bestudering van het afvalwater blijkt dat in een bepaalde wijk relatief veel drugscriminaliteit plaatsvindt, wat doet dat dan voor de huizenprijzen? Interessante vragen, die nader onderzoek verdienen.’

Technisch gezien zijn er in elk geval weinig obstakels, benadrukt Ferdinand. ‘Het realtime monitoren van afvalwaterstromen in het riool zelf is in principe geen probleem, al vergt dat wel een flinke investering. Daar staat tegenover dat het gebruik van big data onder de streep veel kan opleveren. Een voorbeeld: we geven in Nederland per jaar 95 miljard euro uit aan medicijnen. Als je – dankzij een betere preventie als gevolg van big data – het medicijngebruik met 10 procent zou kunnen terugdringen, heb je investering al meer dan ruimschoots terugverdiend.’

Landelijke editie
Al met al een geslaagde editie van de GIC, met als winnaar een concreet en veelbelovend idee. Komt er na deze succesvolle editie ook een derde GIC? Als het aan Edith Schellings ligt in elk geval wel.

‘De GIC blijkt een prima stimulans voor het concreet uitwerken van innovatieve ideeën.’

‘Nog mooier zou het natuurlijk zijn als we de GIC uiteindelijk kunnen uitbreiden naar een landelijke wedstrijd en het echt een blijvende beweging wordt. Tips en adviezen zijn uiteraard altijd welkom!’

Tekst: Joost Peters (Textuur)