Expeditie Mind the Gap! – Etappe 2, Eindhoven: ‘Van gastarbeider tot kenniswerker’

De afgelopen maanden doorkruiste social designer Isis Boot, in opdracht van BrabantKennis, per tandem onze provincie in zes ‘expedities’, steeds vergezeld door een andere gast. Het doel: sociale verschillen in Brabant in kaart brengen en meer licht werpen op de toenemende maatschappelijke scheidslijnen binnen de provincie. Op 13 augustus 2016 vond de tweede etappe plaats van Expeditie Mind the Gap! Isis Boot maakte samen met Evelyne Deceur op de tandem een ronde in Eindhoven en Waalre. Hier vind je een korte terugblik.

Van gastarbeider tot kenniswerker

door Isis Boot

In het gezelschap van de kritische en sociaal geëngageerde Evelyne Deceur verkent deze tweede expeditie het sociaal-economische landschap van Eindhoven en omgeving. We openen de dag bij Rijwielhuis ‘t Verzet, de fietsenmakers achter de expeditietandem. Na een korte ontmoeting met het Eindhovens Dagblad en met verse lucht in onze banden gaan we van start. Onze Vlaamse gaste typt haar eerste zin: C’est parti.

Nu we er toch zijn beginnen we met een rondje door Woensel West. In het in 2014 nieuw opgeleverde deel Volta-Galvani treffen we direct een geboren en getogen Woensel-Westenaar. Hij staat positief tegenover de veranderingen in ‘zijn’ wijk en draagt aan de sfeer graag zijn steentje bij door nieuwkomers welkom te heten met een pilsje in zijn tuin.

Na deze eerste introductie vervolgt de weg zich naar de Woenselse markt. Die is op deze zaterdagochtend in vol bedrijf en blijkt voor ons een sleutelplek om mensen vanuit alle Eindhovense stadsdelen en omgeving te ontmoeten. Het is een informele, tijdelijke plek waar verschillende lagen, groepen en culturen in de samenleving samenkomen. De plek waar diversiteit zich tentoonspreidt en een duidelijke meerwaarde krijgt.

Net als op de biologische markt, die we even later in het Eindhovense centrum bezoeken, ervaart men hier een bezoekje aan de markt als een echt ‘uitje’. Voor velen is het ook een vast ritueel: “Elke zaterdagochtend eten we hier kip aan het spit. We komen hier al jaren. We ontmoeten mensen die in de loop der tijd belangrijk voor ons zijn geworden, maar die we verder in ons leven nooit zullen tegenkomen.” Het zijn ontmoetingen die elders niet tot stand komen maar die belangrijk zijn voor het thuisgevoel in en binding met de stad.

De markt is ook goed voor ons. Verwend met een diverse reeks van gesprekken, spontaan aangeboden bekertjes verse koffie en in onze fietsmand een papieren zak met warme kip ‘voor de reizigers’ vervolgen we met goede moed onze tocht.

Iets anders dat de Eindhovenaar dwars door alle lagen en opleidingsniveaus bindt is, niet geheel onverwacht, het industriële verleden met Philips. Overal waar we Eindhovenaren spreken – op de markt, op het terras, in de voortuin, op de golfbaan – deelt men hieraan ervaringen en herinneringen. Arbeiders, techneuten, kenniswerkers, vrouwen en kinderen van… voor velen was deze werkgever een belangrijke reden om zich in Eindhoven te vestigen en gevestigd te blijven. Velen wonen, werken of studeren in gebouwen die door Philips zijn neergezet en, in zowel sociale als ruimtelijke zin, de vroeger als dorpen opzichzelfstaande stadsdelen aan elkaar smeedden.

Toch leeft onder geboren Eindhovenaren dit historische dorpsgevoel nog sterk. Het liefst worden ze oud in het deel waar ze geboren zijn. De andere stadsdelen worden in eerste instantie met argwaan bekeken. Maar voor wie, al dan niet noodgedwongen, tóch verhuist blijkt het Eindhoven buiten de dorpsgrenzen desondanks nog altijd een vertrouwde thuisbasis te zijn.

Expeditie Mind the Gap! maakt deel uit van een bredere verkenning van BrabantKennis naar verschillen in de samenleving: Mind the Gap!. Uiteindelijk moeten alle onderzoeksinspanningen in het voorjaar van 2017 leiden tot een brede verkenning, inclusief aanbevelingen hoe om te gaan met dit thema.