Interview: Creëer meer hybride organisaties!

Kiem #4 een jaar later...

“Vaak is eerst even aankijken wat er gebeurt veel beter dan meteen ingrijpen”, is het standpunt van Bert van Helvoirt in Kiem #4 ‘Voorbij de Triple Helix’. Hij kijkt goed om zich heen. Wat hij signaleert? “Veel struggles in de samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen en ondernemers.”

Bert van Helvoirt 1 zwart wit kl (Medium)Van Helvoirt, oprichter van SHFT, groenondernemer, sociaal innovator en initiator van het Midpoint Center for Social Innovation (MCSI) en de European Social Innovation Week (ESIW) in Tilburg, ziet dat triple helix-spelers veel beslissingen nog steeds in de eigen achterban nemen. “Gemeenten, kennisinstellingen en ondernemers zijn gewend om keuzes op hun eigen manier te maken, volgens de regels van hun eigen spel. Daardoor bewegen ze verschillende kanten op, wat de samenwerking frustreert.”

Kaders
Volgens Van Helvoirt denken en handelen we allemaal vanuit bepaalde instituties, met bestaande kaders. “Die kaders staan ons vaak enorm in de weg. Als je alleen maar denkt ‘Ik ben een overheid’, ‘Ik ben een kennisinstelling’ of ‘Ik ben een ondernemer’ en vanuit dat domein blijft functioneren, kom je geen stap verder en geen centimeter dichter tot elkaar. Er ontstaan gelukkig steeds meer hybride organisaties, zoals ook omschreven in Reinventing Organizations van Frederic Laloux. We moeten de onderlinge samenwerking bevorderen en verbinding creëren.”

Bestaande kaders staan ons enorm in de weg. We komen zo geen stap verder en geen centimeter dichter tot elkaar.

Social technologies
Maar hoe? “Met behulp van social technologies“, gelooft Van Helvoirt. “Onlangs heb ik vanuit het MCSI deelgenomen aan de cursus ‘Transforming Business, Society, and Self’ van het MIT (Massachusetts Institute of Technology), wereldwijd een van de meest gerenommeerde universiteiten. Een eyeopener. We zijn gewend om vanuit ratio te handelen, maar er bestaat ook nog een wereld die te maken heeft met intuïtie, creativiteit, betekenis geven aan iets. Misschien wordt het nu wat vaag, maar social technologies maken het juist weer concreet en tastbaar en stimuleren ons om met die gevoelskant te spelen en werken.”

Onderbuikgevoel
Van Helvoirt vervolgt: “Als je een situatie creëert waarin je je onderbuikgevoel kunt inzetten om een probleem te analyseren, ontstaan er meer ingangen om het op te lossen. Einstein zei het al: ‘Logic will get you from A to B. Imagination will take you everywhere.’ We benutten het menselijk potentieel onvoldoende. We blijven binnen de hokjes. Zodra we onze verbeelding gaan inzetten, komen we tussen de hokjes door óf zien we de hokjes zelfs niet meer. Het goede van social technologies is dat je niet zweverig in verbeelding blijft hangen, maar daarmee ook daadwerkelijk naar een nieuwe realiteit gaat.”

Einstein zei het al: ‘Logic will get you from A to B. Imagination will take you everywhere.’

Case clinic
“Ik zet social technologies steeds vaker in”, vertelt Van Helvoirt. “Bijvoorbeeld in de vorm van een case clinic, een superefficiënte manier om een zakelijk, persoonlijk of maatschappelijk vraagstuk in de groep te gooien en van alle kanten te belichten en verkennen. Vergelijk het met een intervisie, maar dan beter, sneller en diepgaander. Vaak levert het al binnen een uur het gewenste resultaat op.”

Grenzen triple helix
“We lopen duidelijk tegen de grenzen van de triple helix aan”, constateert Van Helvoirt, “Dit gaat ten koste van vernieuwing. Het liefst richt ik me voortdurend op het op gang brengen van nieuwe innovaties, waar mijn kracht en toegevoegde waarde ligt. Helaas moet ik mezelf daarin steeds vaker tegenhouden, aangezien het vaak te lang duurt voordat anderen het initiatief meeduwen. In de beginfase begrijpen mensen je idee nog niet en willen ze er geen tijd, geld en energie in steken. Hoewel deze fase het meest uitdagend is, is dit voor ondernemers met écht vooruitstrevende ideeën niet vol te houden. Het werkt ontmoedigend, waardoor maatschappelijk potentieel verloren gaat.”

Het liefst richt ik me voortdurend op nieuwe innovaties, maar ik moet mezelf tegenhouden. Het duurt te lang voordat anderen het initiatief meeduwen.

In vrijheid ontwikkelen
Wat publiek ondernemers nodig hebben volgens Van Helvoirt? “Voldoende financiële support om dingen mogelijk te maken, maar tegelijkertijd onvoldoende financiële steun om voldoende creatief te blijven. Er is behoefte aan een plek waar ondernemers alle ruimte krijgen om iets te onderzoeken. Om voor een bepaalde tijd heel spannende dingen te kunnen doen, zonder allerlei resultaatverplichtingen. Ze hoeven dan niet veel geld te verdienen, maar moeten wel in staat zijn om te overleven. Een plek om een deel van je tijd in extreme vrijheid samen te mogen ontwikkelen, dat zou geweldig zijn.”

10 Kiemen van Het Nieuwste Brabant
Tien boekjes. Tien trends. Tien verhalen. In ieder boekje staat een Brabander centraal die met zijn of haar verhaal een bredere trend of ontwikkeling in Brabant symboliseert. Van november 2014 tot en met mei 2015 gaf BrabantKennis deze tien trendboekjes uit. In het voorjaar van 2016 vertelt Bert van Helvoirt uit Kiem #4 ‘Voorbij de triple helix’ over zijn meest recente inzichten.

Tekst: Sara de Kort